Mshtuko wa mafuta unaoathiri bei za sasa

Nchini Australia, mfumuko wa bei wa mwaka unafikia asilimia 4.3 kufikia mwisho wa Septemba, na asilimia 3.6 kwa kipimo cha msingi. Njia ya nishati inaonekana wazi. Mafuta ya magari yamepanda kwa zaidi ya asilimia 9 katika mwezi wa Septemba pekee na asilimia 24 kwa mwaka mzima. Usafirishaji umepanda kwa asilimia 8.7, chakula kwa asilimia 3.2 na makazi kwa asilimia 5.2. Waziri wa Fedha Jim Chalmers anahusisha mwenendo huu na kupanda kwa bei ya mafuta duniani kunakohusiana na mgogoro wa Mashariki ya Kati.

Benki kuu chini ya shinikizo

Kiwango cha riba cha Australia kiko katika asilimia 4.6, kiwango chake cha juu zaidi kwa miaka kumi na mitano, baada ya ongezeko nne mwaka huu. Ongezeko la tano linatarajiwa katika mkutano wa 3 Novemba. Gavana Michele Bullock anaona kuwa kipindi kirefu cha ukuaji hafifu kinahitajika ili kurudisha mfumuko wa bei kwenye lengo lake. Ukosefu wa ajira umepanda hadi asilimia 4.7, kiwango chake cha juu zaidi kwa miaka mitano, lakini mwanauchumi mkuu wa benki kuu haoni dalili zozote za mdororo wa uchumi. Hivyo basi, wasiwasi mkuu wa mamlaka unabaki kuwa mfumuko wa bei badala ya udhaifu wa ukuaji.

Bajeti mstari wa mbele

Nchini Uingereza, mfumuko wa bei unafikia asilimia 3.5 mwezi Septemba. Waziri wa Fedha John Healey anawasilisha bajeti inayopaswa kuwahakikishia masoko. Deni la umma linakaribia asilimia 94 ya Pato la Taifa. Kulingana na Oxford Economics, nafasi ya usalama ya serikali kuhusiana na kanuni zake za bajeti imepungua kwa nusu tangu Machi, ilipokadiriwa kuwa pauni bilioni 23.6. London inapaswa pia kufadhili pauni bilioni 4.7 zinazokosekana kwa mpango wake wa ulinzi. Hivyo basi, hatua zilizotangazwa zinabaki zikiwa lengwa: kupunguza ushuru wa forodha kwa zaidi ya bidhaa 100 zinazoagizwa kutoka nje na pauni milioni 800 za uokoaji wa gharama za taratibu kwa makampuni.

Mfumo huu umeunganishwa. Nishati ghali inachochea mfumuko wa bei, jambo linalosukuma riba kubaki juu. Hii nayo inapandisha gharama za ufadhili wa mataifa na kupunguza nafasi zao za kutoa msaada.

Mipaka ya tafsiri

Mafuta hayaelezi kila kitu. Benki kuu ya Australia inataja pia mvutano wa uwezo wa ndani na mlipuko wa uwekezaji katika AI. Nchini Marekani, oda za bidhaa za mtaji wa msingi zimepanda kwa asilimia 10.9 kwa mwaka mzima mwezi Septemba, jambo linaloonyesha mahitaji thabiti ya uwekezaji licha ya mazingira. Kwa upande wa hisia, kipimo cha CNN Fear & Greed kimeshuka hadi 17.94 tarehe 17 na 18 Oktoba kabla ya kupanda hadi 26.02 tarehe 19 Oktoba. Viwango hivi vinaonyesha chuki kubwa dhidi ya hatari, lakini vinatangulia data za bei za 28 Oktoba. Msingi wa data za uchumi mkuu na OECD haukuweza kufikiwa kwa makala hii.

Hitimisho lenye uwiano

Mifano ya Australia na Uingereza inaonyesha kuwa kudumu kwa bei za nishati kunadumisha mfumuko wa bei wa juu. Kunapunguza nafasi za sera ya fedha na pia za sera ya bajeti. Kupanua hitimisho hili kwa uchumi wote wa dunia kutahitaji data ambazo faili hili halina.

Makala hii imeandikwa kwa msaada wa akili bandia na kuthibitishwa na timu yetu ya uhariri.