Pesa za Simu: Mapinduzi ya Kifedha Yanayobadilisha Afrika Mashariki
Uchambuzi wa ukuaji wa huduma za pesa za simu na athari zake kwa uchumi, ujumuishaji wa kifedha, na maendeleo ya kiteknolojia katika eneo hilo.
Huduma za pesa za simu zimeendelea kubadilisha mandhari ya kifedha ya Afrika Mashariki kwa kasi ya ajabu. Kufikia robo ya pili ya 2026, akaunti za pesa za simu katika eneo la EAC zilifikia milioni 280, ikiwa ni ongezeko la asilimia 15 kwa mwaka. Thamani ya miamala ilipita dola bilioni 420 kwa mwaka, sawa na asilimia 52 ya Pato la Taifa la pamoja la eneo hilo.
M-Pesa, huduma inayoongoza, imezindua jukwaa lake la mikopo ya biashara ndogo na za kati (SME), likitoa mikopo ya hadi dola 50,000 kwa wajasiriamali wadogo. Tangu kuzinduliwa kwake miezi sita iliyopita, zaidi ya mikopo 120,000 imetolewa, ikiwa na kiwango cha ulipaji cha asilimia 94 — kiwango cha juu kuliko mikopo ya benki za kawaida.
Tanzania imechukua hatua kubwa kwa kuruhusu ushirikiano kati ya kampuni za simu na benki, ikiiwezesha huduma ya “akaunti moja” ambapo wateja wanaweza kusimamia akaunti za benki na pesa za simu kupitia programu moja. Benki Kuu ya Tanzania imeripoti kuwa ujumuishaji wa kifedha umefikia asilimia 78, ikiwa ni ongezeko kubwa kutoka asilimia 43 mwaka 2018.
Changamoto kuu inabaki kuwa usalama wa kidijitali. Matukio ya ulaghai wa mtandaoni yameongezeka kwa asilimia 35, na wadhibiti wanajitahidi kusawazisha kati ya uvumbuzi na ulinzi wa watumiaji. Shirika la GSMA linapendekeza kuwa nchi za Afrika Mashariki ziweke mfumo wa pamoja wa udhibiti wa fedha za kidijitali.