AfCFTA: Mwaka wa Tatu wa Utekelezaji na Mafanikio Yanayoonekana
Uchambuzi wa kina wa maendeleo ya Eneo Huru la Biashara la Bara la Afrika na athari zake kwa uchumi wa nchi wanachama.
Eneo Huru la Biashara la Bara la Afrika (AfCFTA) linaendelea kupiga hatua muhimu katika mwaka wake wa tatu wa utekelezaji. Kufikia Juni 2026, nchi 42 kati ya 54 wanachama wa Umoja wa Afrika zimeridhia mkataba huu, na biashara ya ndani ya bara imeongezeka kwa asilimia 18 ikilinganishwa na viwango vya kabla ya AfCFTA.
Sekretarieti ya AfCFTA mjini Accra imeripoti kuwa ushuru wa forodha umepunguzwa kwa wastani wa asilimia 35 kwa bidhaa zinazosafirishwa ndani ya bara. Sekta zilizofaidika zaidi ni viwanda vya chakula, nguo na mavazi, na bidhaa za plastiki. Nigeria na Afrika Kusini — uchumi mkubwa zaidi barani — zimeongoza kwa kiasi cha biashara ya ndani ya bara.
Hata hivyo, changamoto kubwa zinabaki. Miundombinu ya usafiri inabaki kuwa kikwazo kikuu, hasa katika Afrika ya Kati na Magharibi ambapo gharama za usafirishaji kati ya nchi jirani zinaweza kuwa mara tatu zaidi ya gharama za kusafirisha bidhaa kwenda Ulaya au Asia. Mfumo wa malipo ya Pan-African (PAPSS) umesaidia kupunguza gharama za kubadilisha fedha, lakini bado unatumiwa na asilimia 15 tu ya wafanyabiashara.
Wataalamu wa Benki ya Dunia wanatabiri kuwa AfCFTA inaweza kuongeza mapato ya bara kwa dola bilioni 450 ifikapo mwaka 2035, lakini hii inategemea uwekezaji mkubwa katika miundombinu na kuondoa vikwazo visivyo vya kiushuru kama vile urasimu wa mipakani.